Những câu hỏi mà người họ hàng nào cũng hỏi
Hãy chuẩn bị cho một cuộc "phỏng vấn" thân thiện ngay sau khi bạn đến, và lặp lại với mỗi người họ hàng mới bạn gặp. Trong nhiều gia đình, những câu hỏi này là cách thể hiện sự quan tâm, không phải tò mò soi mói, và không ai mong bạn trả lời chi tiết. Một câu trả lời ngắn kèm nụ cười, rồi hỏi lại họ một câu, là kỹ năng cần luyện. Đây là những gì bạn sẽ nghe:
- Cưới xin: शादी कब कर रहे हो? (shaadi kab kar rahe ho?, bao giờ con cưới?) Ở đám cưới của anh chị em họ, câu này thành अब तो तुम्हारा नंबर है! (ab to tumhara number hai!, giờ đến lượt con rồi đấy!).
- Công việc hoặc việc học: नौकरी कैसी चल रही है? (naukri kaisi chal rahi hai?, công việc thế nào rồi?) hoặc cùng câu hỏi đó về पढ़ाई (padhai, việc học).
- Tiền bạc: कितना कमा लेते हो? (kitna kama lete ho?, con kiếm được bao nhiêu?) Bạn không cần đưa ra con số.
- Ngoại hình: मोटे हो गए हो (mote ho gaye ho, con lên cân rồi đấy) hoặc कितनी पतली हो गई हो (kitni patli ho gayi ho, con gầy đi nhiều quá). Đó thường là một nhận xét hoặc sự lo lắng, không phải lời xúc phạm, dù với bạn có thể nghe hơi thẳng thừng.
- Thời gian ở lại: कितने दिन के लिए आए हो? (kitne din ke liye aaye ho?, con về được mấy ngày?)
Kính trọng, thân mật hay thân thiết: chọn đúng từ "bạn"
Tiếng Hindi có ba từ để nói "bạn", và động từ thay đổi theo từng từ. Với họ hàng, lựa chọn tùy thuộc vào tuổi tác và mức độ thân thiết, và mỗi gia đình mỗi khác, nên hãy nghe xem anh chị em họ của bạn dùng từ nào. Một quy tắc đơn giản: आप (aap) cho bất kỳ ai lớn tuổi hơn, तुम (tum) cho bất kỳ ai bằng tuổi hoặc nhỏ tuổi hơn bạn.
- Dùng आप (aap) với mọi người họ hàng lớn tuổi và thêm जी (ji) vào cách bạn gọi họ: मौसी जी (mausi ji), चाचा जी (chacha ji), दादी जी (dadi ji). Động từ cũng mang đuôi lịch sự: बैठिए (baithiye, mời ngồi).
- Dùng तुम (tum) với anh chị em họ bằng tuổi, em ruột và trẻ nhỏ: बैठो (baitho, ngồi đi).
- तू (tu) dành cho những người thân thiết nhất, như anh chị em ruột hoặc bạn thân: बैठ (baith). Một số gia đình dùng nó cả với bố mẹ như một cách thể hiện tình cảm, nhưng với cô dì chú bác thì thường nghe thô lỗ.
- Khi người lớn tuổi gọi bạn là तुम (tum) hoặc तू (tu), đó là sự thân thương, không phải thiếu tôn trọng. Hãy tiếp tục đáp lại họ bằng आप (aap).
Câu trả lời ngắn, và những cách lịch sự để lảng tránh
Động từ tiếng Hindi thay đổi theo giới tính của người nói. Ở những câu có khác biệt, phần ghi chú sẽ đưa ra dạng mà người nữ sẽ nói. Những từ tiếng Anh như career và final year hoàn toàn bình thường ở đây.
अभी नहीं, पहले करियर सेट करना है।
Cách đọc: Abhi nahin, pehle career set karna hai.
Nghĩa: Chưa ạ, trước hết con muốn ổn định sự nghiệp đã.
Tiếng Hinglish thân mật, câu trả lời thật lòng phổ biến nhất cho câu hỏi về chuyện cưới xin. Dùng được cho cả nam và nữ.
जब होगी, सबसे पहले आपको ही बताऊँगा।
Cách đọc: Jab hogi, sabse pehle aapko hi bataunga.
Nghĩa: Khi nào có, con sẽ báo cho dì biết đầu tiên.
Một cách lảng tránh thân thiện khiến người hỏi thấy được coi trọng. Người nữ nói बताऊँगी (bataungi).
अभी पढ़ाई चल रही है, फ़ाइनल ईयर है।
Cách đọc: Abhi padhai chal rahi hai, final year hai.
Nghĩa: Con vẫn đang đi học, đây là năm cuối rồi ạ.
Trả lời cùng lúc cả câu hỏi về công việc lẫn chuyện cưới xin. Nam và nữ nói giống nhau.
बस, गुज़ारा हो जाता है!
Cách đọc: Bas, guzara ho jata hai!
Nghĩa: Ôi, cũng đủ sống thôi ạ!
Nói kèm tiếng cười khi ai đó hỏi về lương của bạn. Câu này khép lại chủ đề mà không nghe lạnh lùng.
हाँ, और अब आपके हाथ का खाना खाकर तो और बढ़ जाएगा!
Cách đọc: Haan, aur ab aapke haath ka khana khaakar to aur badh jayega!
Nghĩa: Vâng, mà giờ được ăn cơm dì nấu thì còn tăng nữa ấy chứ!
Một câu đáp đùa khi bị nhận xét là lên cân, đồng thời khen người nấu. Họ hàng thường bật cười và đồng tình. Nam và nữ nói giống nhau.
अरे छोड़िए, आप बताइए, आपकी तबीयत कैसी है?
Cách đọc: Are chhodiye, aap bataiye, aapki tabiyat kaisi hai?
Nghĩa: Ôi, đừng nói về con nữa. Dì kể con nghe đi, dạo này sức khỏe dì thế nào ạ?
Cách lịch sự để chuyển chủ đề. Hỏi thăm sức khỏe của người lớn tuổi luôn được đón nhận.
Từ chối lấy thêm đồ ăn
Chủ nhà và các dì cứ tiếp thêm đồ ăn vì lời từ chối đầu tiên thường nghe như phép lịch sự, chứ không phải từ chối thật. Hãy nói một cách ấm áp, và nói hơn một lần. Một câu thỏa hiệp như बस आधी (bas aadhi, chỉ nửa cái thôi) thường sẽ kết thúc màn qua lại.
बस, बस! पेट भर गया।
Cách đọc: Bas, bas! Pet bhar gaya.
Nghĩa: Thôi, đủ rồi, thật đấy! Tôi no rồi.
Nói kèm động tác đặt tay che đĩa. Nam và nữ nói giống nhau, vì động từ được chia theo từ "bụng".
बहुत अच्छा बना है, पर सच में और नहीं।
Cách đọc: Bahut achchha bana hai, par sach mein aur nahin.
Nghĩa: Ngon lắm ạ, nhưng thật sự con không ăn thêm được nữa.
Khen trước, rồi mới từ chối. Đây là cách thường hiệu quả.
Khi vốn tiếng Hindi của bạn cạn
Nhiều người học ngôn ngữ di sản hiểu nhiều hơn hẳn những gì họ nói được. Nói điều đó sớm, bằng tiếng Hindi, sẽ khiến họ hàng nói chậm lại và cổ vũ bạn.
मुझे हिंदी समझ आती है, पर बोलनी उतनी नहीं आती।
Cách đọc: Mujhe Hindi samajh aati hai, par bolni utni nahin aati.
Nghĩa: Tôi hiểu tiếng Hindi, nhưng nói thì chưa được giỏi lắm.
Câu hữu ích nhất cho chuyến đi. Nam và nữ nói giống nhau.
एक बार फिर से बोलिए ना, थोड़ा धीरे।
Cách đọc: Ek baar phir se boliye na, thoda dheere.
Nghĩa: Dì nói lại một lần nữa, chậm hơn một chút được không ạ?
Dạng lịch sự dành cho người lớn tuổi. Từ ना (na) ở cuối câu làm câu nói mềm mại hơn, không mang nghĩa phủ định.
इसको हिंदी में क्या कहते हैं?
Cách đọc: Isko Hindi mein kya kehte hain?
Nghĩa: Cái này tiếng Hindi gọi là gì ạ?
Chỉ vào một thứ gì đó và hỏi. Người lớn tuổi rất thích dạy bạn từ mới, và câu này mở đầu một cuộc trò chuyện.
Ở nhà dì vào đêm trước đám cưới
Bạn vừa đến Delhi dự đám cưới của anh chị em họ và bước vào nhà dì, em gái của mẹ bạn. Bữa tối đã được dọn sẵn trên bàn.
Cô
अरे, आ गए! आओ बेटा, आओ। सफ़र कैसा रहा?
Cách đọc: Are, aa gaye! Aao beta, aao. Safar kaisa raha?
Nghĩa: Ôi, con đến rồi! Vào đi con, vào đi. Chuyến đi thế nào?
Bạn
नमस्ते मौसी जी! अच्छा रहा, बस थोड़ा लंबा था।
Cách đọc: Namaste mausi ji! Achchha raha, bas thoda lamba tha.
Nghĩa: Con chào dì ạ! Chuyến đi ổn ạ, chỉ hơi dài một chút.
Cô
और बताओ, नौकरी कैसी चल रही है?
Cách đọc: Aur batao, naukri kaisi chal rahi hai?
Nghĩa: Kể dì nghe nào, công việc thế nào rồi?
Bạn
बढ़िया चल रही है, मौसी जी।
Cách đọc: Badhiya chal rahi hai, mausi ji.
Nghĩa: Dạ, suôn sẻ lắm dì ạ.
Cô
और शादी? अब तो तुम्हारा नंबर है!
Cách đọc: Aur shaadi? Ab to tumhara number hai!
Nghĩa: Còn chuyện cưới xin? Giờ đến lượt con rồi đấy!
Bạn
जब होगी, सबसे पहले आपको ही बताऊँगा।
Cách đọc: Jab hogi, sabse pehle aapko hi bataunga.
Nghĩa: Khi nào có, con sẽ báo cho dì biết đầu tiên.
Cô
हाँ हाँ, देखेंगे। चलो, पहले खाना खाओ। एक पूरी और लो।
Cách đọc: Haan haan, dekhenge. Chalo, pehle khana khao. Ek poori aur lo.
Nghĩa: Ừ, ừ, để xem. Thôi nào, ăn trước đã. Lấy thêm một cái nữa đi.
Bạn
बस, बस मौसी जी! पेट भर गया।
Cách đọc: Bas, bas mausi ji! Pet bhar gaya.
Nghĩa: Thôi, thôi dì ơi, thật đấy! Con no rồi.
Cô
अरे, एक पूरी से क्या होता है?
Cách đọc: Are, ek poori se kya hota hai?
Nghĩa: Ơ, thêm một cái thì có sao đâu?
Bạn
अच्छा, ठीक है, पर बस एक।
Cách đọc: Achchha, theek hai, par bas ek.
Nghĩa: Dạ, thôi được, nhưng chỉ một cái thôi ạ.
Âm thanh sử dụng giọng nói AI mà bạn nghe trong các cuộc hội thoại trên ChitterChatter.
Những phong tục định hình chuyến thăm
Chạm chân người lớn tuổi
Ở nhiều gia đình miền Bắc Ấn Độ, bạn chào ông bà và họ hàng lớn tuổi bằng cách cúi xuống chạm vào chân họ, hoặc với tay về phía đầu gối họ. Các gia đình Punjab thường nói पैरी पौना (pairi pauna) khi làm vậy; ở những nơi khác bạn sẽ nghe प्रणाम (pranam), còn चरण स्पर्श (charan sparsh) là cách nói trang trọng, cũng phổ biến khi gọi điện thoại và nhắn tin. Người lớn tuổi sẽ chạm vào đầu bạn và chúc phúc, thường bằng câu जीते रहो (jeete raho, sống lâu nhé) hoặc खुश रहो (khush raho, luôn vui vẻ nhé). Mỗi gia đình mỗi khác, nên hãy quan sát anh chị em họ và làm theo. Một câu नमस्ते (namaste) kèm hai tay chắp lại luôn là cách thể hiện sự kính trọng khi bạn không chắc.
Hinglish là chuyện bình thường
Các cuộc trò chuyện gia đình ở Delhi và hầu hết các thành phố nói tiếng Hindi thoải mái pha tiếng Anh: job, office, career, settle, package. Nếu bạn quên một từ tiếng Hindi, hãy dùng từ tiếng Anh và giữ ngữ pháp tiếng Hindi xung quanh nó, như trong मेरी जॉब अच्छी चल रही है (meri job achchhi chal rahi hai, công việc của tôi đang suôn sẻ). Anh chị em họ của bạn có lẽ cũng nói chuyện đúng như vậy.
Giới thiệu bản thân ở đám cưới hoặc lễ hội
Ở một đám cưới hay một buổi họp mặt Diwali, bạn sẽ gặp hàng chục người họ hàng, và nhiều người sẽ không nhận ra bạn ngay. Hãy giới thiệu bản thân qua bố hoặc mẹ: मैं सुनीता का बेटा हूँ (main Sunita ka beta hoon, cháu là con trai của Sunita), hoặc बेटी (beti, con gái) nếu bạn là nữ. Để chúc mừng lễ hội, nhiều người chỉ nói Happy Diwali bằng tiếng Anh; दीपावली की शुभकामनाएँ (Deepavali ki shubhkamnayein) là lời chúc trang trọng bạn sẽ thấy trong tin nhắn.
Từ một phiên luyện tập thực tế
Đội ngũ của chúng tôi đã thử tình huống này trên ChitterChatter với phần mô tả ở mục luyện tập bên dưới. Một giọng nói tổng hợp đọc các câu của người học; câu trả lời của nhân vật AI và phần phản hồi là do ChitterChatter tạo ra. Dưới đây là những câu đầu tiên của cuộc hội thoại, đã được lược bớt đôi chút.
Cô
अरे, यहाँ बैठो! बताओ, नौकरी कैसी चल रही है?
Cách đọc: Are, yahan baitho! Batao, naukri kaisi chal rahi hai?
Nghĩa: Ôi, ngồi đây này! Kể dì nghe, công việc thế nào rồi?
Bạn
हाँ मौसी, मेरी नौकरी अच्छी है। मैं एक कंपनी में सॉफ्टवेयर इंजीनियर हूँ। वहाँ बहुत काम रहता है, पर मज़ा भी आता है।
Cách đọc: Haan mausi, meri naukri achchhi hai. Main ek company mein software engineer hoon. Vahan bahut kaam rehta hai, par maza bhi aata hai.
Nghĩa: Dạ, dì ơi, công việc của con tốt ạ. Con là kỹ sư phần mềm ở một công ty. Việc nhiều lắm, nhưng cũng vui ạ.
Cô
अच्छा, मज़ा भी आता है, पर तनख़्वाह ठीक मिलती है ना?
Cách đọc: Achchha, maza bhi aata hai, par tankhwah theek milti hai na?
Nghĩa: À, vậy là cũng vui nữa. Nhưng lương cũng khá chứ hả?
Bạn
जी मौसी, तनख़्वाह ठीक है। आप चिंता मत कीजिए, मैं बचत भी करता हूँ। वैसे आप ने इतनी मिठाई क्यों बनाई है?
Cách đọc: Ji mausi, tankhwah theek hai. Aap chinta mat kijiye, main bachat bhi karta hoon. Vaise aap ne itni mithai kyon banai hai?
Nghĩa: Dạ, dì ơi, lương ổn ạ. Dì đừng lo, con cũng có tiết kiệm. À mà, sao dì làm nhiều đồ ngọt thế ạ?
Cô
अरे बचत भी करते हो, यह तो अच्छा है। लो, एक गरम पुरी और ले लो, अभी भी गरम है।
Cách đọc: Are bachat bhi karte ho, yeh to achchha hai. Lo, ek garam puri aur le lo, abhi bhi garam hai.
Nghĩa: Ồ, con còn tiết kiệm nữa à? Tốt quá. Đây, ăn thêm một miếng bánh chiên nóng nữa đi, vẫn còn nóng đấy.
Bạn
नहीं मौसी, अभी बहुत पेट भर गया है। आपकी पुरी बहुत स्वादिष्ट थी, लेकिन अब और नहीं खा सकता। वैसे, शादी की तैयारी कैसी चल रही है?
Cách đọc: Nahin mausi, abhi bahut pet bhar gaya hai. Aapki puri bahut swadisht thi, lekin ab aur nahin kha sakta. Vaise, shaadi ki taiyari kaisi chal rahi hai?
Nghĩa: Dạ thôi, dì ơi, giờ con no lắm rồi. Bánh chiên của dì ngon lắm, nhưng con không ăn thêm được nữa. À mà, chuẩn bị đám cưới đến đâu rồi dì?
Cô
अभी तो सब तैयारी तेज़ है, कल पाँच बजे से फोटो शुरू होंगी। तुम कोई गाना सुनना चाहते हो?
Cách đọc: Abhi to sab taiyari tez hai, kal paanch baje se photo shuru hongi. Tum koi gaana sunna chahte ho?
Nghĩa: Bây giờ mọi việc đang tất bật lắm. Mai năm giờ là bắt đầu chụp ảnh. Con có muốn nghe một bài hát không?
Bạn
गाना... मैं तो सारे कजिन्स के साथ डांस करने वाला हूँ, पर गाने में मेरी आवाज़ थोड़ी खराब है। आप कौन सा गाना सुनना चाहेंगी?
Cách đọc: Gaana... main to saare cousins ke saath dance karne vala hoon, par gaane mein meri aawaz thodi kharab hai. Aap kaun sa gaana sunna chahengi?
Nghĩa: Hát à... con thì sẽ nhảy cùng tất cả anh chị em họ, nhưng giọng hát của con không hay lắm. Dì muốn nghe bài gì ạ?
Cô
मुझे पुराने शादी वाले गीत पसंद हैं, जो सब मिलकर गा सकें। तुम कौन सा गाना पसंद करते हो?
Cách đọc: Mujhe purane shaadi vale geet pasand hain, jo sab milkar ga saken. Tum kaun sa gaana pasand karte ho?
Nghĩa: Dì thích những bài hát đám cưới ngày xưa mà mọi người có thể cùng hát. Con thích bài nào?
Bạn
मुझे 'मेहंदी लगा के रखना' अच्छा लगता है, पर मुझे बोल थोड़े याद नहीं रहते। आपकी आवाज़ तो बहुत अच्छी है, आप शुरू करें तो हम सब साथ में गाएँगे।
Cách đọc: Mujhe 'Mehndi Laga Ke Rakhna' achchha lagta hai, par mujhe bol thode yaad nahin rehte. Aapki aawaz to bahut achchhi hai, aap shuru karen to hum sab saath mein gaayenge.
Nghĩa: Con thích bài "Mehndi Laga Ke Rakhna", nhưng chẳng bao giờ nhớ hết lời. Giọng dì hay lắm, nên nếu dì hát trước thì cả nhà sẽ hát theo.
Cô
हा हा, मेरी आवाज़ बस चलती है, पर चलो साथ में कोशिश करेंगे।
Cách đọc: Ha ha, meri aawaz bas chalti hai, par chalo saath mein koshish karenge.
Nghĩa: Ha ha, giọng dì cũng tàm tạm thôi, nhưng nào, mình cùng thử hát xem.
Những gì phản hồi đã chỉ ra
Những gì người học đã nói
नहीं मौसी, अभी बहुत पेट भर गया है। आपकी पुरी बहुत स्वादिष्ट थी, लेकिन अब और नहीं खा सकता।
Cách nói rõ ràng hơn
मौसी, आपके हाथ का खाना बहुत स्वादिष्ट है।
Điểm làm tốt: bạn đã lịch sự từ chối thêm đồ ăn, đồng thời khen tài nấu nướng của dì một cách ấm áp. Để phát huy thêm, bạn cũng có thể khen tay nghề của dì bằng cách nói rằng đồ ăn do chính tay dì nấu rất ngon.
Những gì người học đã nói
जी मौसी, तनख़्वाह ठीक है। आप चिंता मत कीजिए, मैं बचत भी करता हूँ।
Cách nói rõ ràng hơn
बस मौसी, दाल-रोटी चल जाती है!
Bạn đã lái câu hỏi về lương sang hướng khác bằng cách trấn an dì, nhưng mục tiêu là né câu hỏi bằng một câu đùa nhẹ nhàng. Phần phản hồi gợi ý thay vào đó một câu trả lời vui vẻ, có nghĩa là "Đủ sống thôi dì ơi!"
Những gì người học đã nói
आप क्या करती हैं जब फ्री टाइम मिलता है?
Cách nói rõ ràng hơn
जब आपको फ़ुरसत मिलती है, तब आप क्या करती हैं?
Bạn đã dùng cụm từ tiếng Anh cho "thời gian rảnh" trong khi một từ tiếng Hindi hằng ngày sẽ tự nhiên hơn.
Tập dượt chuyến thăm trước khi máy bay hạ cánh
Hãy luyện với một người dì hỏi đủ thứ, để các câu trả lời bật ra dễ dàng khi những câu hỏi thật bắt đầu.
- Mở Tạo bằng AI và dán đoạn mô tả bên dưới. Hãy thêm việc bạn là cháu gái hay cháu trai của dì để câu hỏi của dì và đuôi động từ của bạn khớp nhau, hoặc mô tả họ hàng và thành phố của chính bạn.
- Nói thành tiếng: trả lời mỗi câu hỏi bằng một câu ngắn, rồi hỏi lại dì một điều gì đó.
- Khi dì mời ăn thêm, hãy từ chối ấm áp hai lần trước khi đồng ý ăn một chút.
- Đọc phản hồi: xem bạn đã đạt những mục tiêu nào, so sánh một câu bạn đã nói với cách diễn đạt rõ ràng hơn, và hỏi Huấn luyện viên AI về dạng lịch sự và dạng thân mật nếu bạn dùng lẫn lộn.
Mô tả như thế này khi bạn tạo hoạt động
Tiếng Hindi, tại nhà dì tôi ở Delhi vào đêm trước đám cưới của em họ tôi. AI đóng vai dì tôi (em gái của mẹ tôi), người hỏi bao giờ tôi cưới, hỏi về công việc và lương của tôi, nhận xét về cân nặng của tôi và cứ mời tôi ăn thêm. Tôi cần trả lời lịch sự bằng dạng kính trọng, lảng tránh những câu hỏi riêng tư bằng một câu đùa nhẹ nhàng và từ chối ăn thêm. Tôi là người học ngôn ngữ di sản, hiểu nhiều hơn những gì tôi nói được, trình độ khoảng từ sơ cấp đến trung cấp.
Những câu hỏi người học thường đặt ra đầu tiên
Làm sao để nói với họ hàng rằng tôi hiểu tiếng Hindi nhưng nói chưa giỏi?
Hãy nói sớm, bằng tiếng Hindi, kèm một nụ cười: मुझे हिंदी समझ आती है, पर बोलनी उतनी नहीं आती। Hầu hết họ hàng sẽ nói chậm lại, pha thêm tiếng Anh và động viên bạn. Sau đó, hãy tiếp tục trả lời bằng những câu tiếng Hindi ngắn, dù chưa hoàn hảo; với họ, việc bạn cố gắng quan trọng hơn việc nói đúng.
Ở Ấn Độ, tôi có phải chạm chân họ hàng không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Nhiều gia đình miền Bắc Ấn Độ mong bạn làm vậy với ông bà và những người lớn tuổi khác, nhất là khi bạn đến, khi ra về, hoặc khi gặp họ ở đám cưới hay lễ hội, trong khi những gia đình khác chỉ chào bằng hai tay chắp lại. Nếu không chắc, hãy hỏi bố hoặc mẹ trước chuyến đi hoặc làm theo anh chị em họ.
Tôi nên trả lời thế nào khi họ hàng cứ hỏi bao giờ tôi cưới?
Hãy trả lời ngắn gọn và nhẹ nhàng, rồi chuyển chủ đề. Nói rằng sự nghiệp là ưu tiên trước, hoặc hứa rằng họ sẽ là người đầu tiên được biết, hiệu quả ở hầu hết các gia đình. Hỏi thăm sức khỏe hoặc con cái của họ sẽ đưa câu chuyện trở lại phía họ mà không bất lịch sự.
Pha từ tiếng Anh vào tiếng Hindi khi nói chuyện với gia đình có được không?
Được. Pha tiếng Anh vào câu tiếng Hindi, thường được gọi là Hinglish, là cách nhiều gia đình ở Delhi và các thành phố khác nói chuyện hằng ngày. Hãy giữ ngữ pháp tiếng Hindi xung quanh từ tiếng Anh và bạn sẽ nghe rất tự nhiên.